Vì sao kiến thức cơ bản về PCCC lại quan trọng với gia đình và văn phòng?
Kiến thức cơ bản về PCCC giúp bạn phòng ngừa sự cố từ sớm. Khi nói đến cháy, nhiều người nghĩ ngay đến những vụ hỏa hoạn lớn trên báo. Thực tế, phần lớn sự cố bắt đầu từ những việc rất nhỏ: một ổ cắm quá tải, một bếp ga bị rò, hay một thùng rác vứt tàn thuốc chưa dập hẳn.
Chúng tôi làm việc với nhiều hộ gia đình và chủ văn phòng nhỏ. Điểm chung hay gặp là họ chỉ bắt đầu quan tâm đến PCCC sau khi đã có một lần suýt xảy ra chuyện.
Vì vậy, hiểu kiến thức cơ bản về PCCC không phải để trở thành chuyên gia. Mục tiêu là biết mình đang có những rủi ro gì. Bạn cũng cần biết trong nhà hay văn phòng có những thiết bị nào. Khi có việc, bạn nên biết làm gì trước. Bạn không cần thuộc hết tiêu chuẩn kỹ thuật. Chỉ cần nắm vài nguyên tắc nền tảng.
Ba yếu tố tạo ra đám cháy
Để hiểu cách dập lửa, trước hết cần hiểu lửa sinh ra như thế nào. Giới chuyên môn thường nói đến tam giác cháy gồm nhiên liệu, oxy và nhiệt độ. Thiếu một trong ba yếu tố, lửa sẽ không thể duy trì. Đây cũng là lý do các biện pháp chữa cháy thường nhằm vào việc cắt một trong ba thành phần đó.
Trong nhà, nhiên liệu có thể là gỗ, vải, giấy, xăng dầu hay gas. Nhiệt độ thường đến từ chập điện, bếp nấu hoặc thiết bị quá nóng. Bạn có thể tự rà soát nhanh xem trong nhà đang có những nguồn nhiệt và nhiên liệu nào nằm gần nhau.
Nhận biết nguy cơ cháy trong nhà và văn phòng
Một cách đơn giản để bắt đầu là đi một vòng quan sát. Ổ cắm có bị nóng khi chạm vào không? Dây điện có bị cũ, bong vỏ hay bị đè dưới thảm không? Có đang cắm nhiều thiết bị công suất lớn vào cùng một ổ kéo dài không? Với văn phòng, cần lưu ý các thùng carton chất sát tủ điện. Máy in đặt gần rèm cửa cũng là điểm rủi ro. Bếp pha cà phê không có người trông cũng cần để ý.
- Kiểm tra ổ cắm, phích cắm và dây điện định kỳ. Thay ngay khi có dấu hiệu cháy xém hoặc nóng bất thường.
- Không để vật dễ cháy sát nguồn nhiệt như bếp, bóng đèn công suất lớn hay bình nóng lạnh.
- Không đi dây tạm bừa bãi. Hạn chế dùng ổ cắm chia nhiều tầng cho thiết bị tiêu thụ điện lớn.
- Ở văn phòng, giữ lối thoát hiểm thông thoáng, không chất đồ chắn cửa thoát.
Chúng tôi từng gặp một cửa hàng nhỏ dùng chung một ổ kéo dài cho máy lạnh, tủ lạnh và bình đun nước. Chủ cửa hàng chỉ phát hiện khi ổ cắm nóng đến mức nhựa biến dạng. Sau khi tách tải và thay ổ cắm đạt chuẩn, tình trạng được xử lý ngay.
Bình chữa cháy: nên chọn loại nào?
Bình chữa cháy là thiết bị cơ bản nhất mà gia đình và văn phòng nên có. Trên thị trường có nhiều loại. Phổ biến nhất là bình bột và bình khí CO2. Bình bột dập được nhiều loại đám cháy thông thường. Bình CO2 phù hợp hơn với khu vực có thiết bị điện, tủ máy. Lý do là CO2 không để lại cặn làm hỏng linh kiện.
Khi chọn mua, bạn nên xem nhãn mác, hạn sử dụng và tình trạng áp suất trên đồng hồ. Đặt bình ở vị trí dễ lấy. Tránh ánh nắng trực tiếp và chỗ ẩm ướt. Bình cần được kiểm tra định kỳ theo hướng dẫn của nhà sản xuất hoặc đơn vị có chuyên môn. Nếu chưa chắc về quy định hiện hành, bạn nên tham khảo văn bản mới nhất hoặc hỏi cơ quan chức năng.
Cách sử dụng bình chữa cháy đúng cách
Nhiều người có bình nhưng không biết dùng khi cần. Nguyên tắc nhớ nhanh là rút chốt, bóp cò, quét đều. Đứng cách đám cháy khoảng hai đến ba mét. Hướng vòi về gốc lửa, không hướng lên trần. Quét qua lại theo chiều ngang cho tới khi lửa tắt hẳn.
Lưu ý quan trọng: không dùng nước để dập đám cháy do dầu mỡ hoặc điện. Nước sẽ làm lửa lan rộng hoặc gây nguy hiểm. Nếu đám cháy đã lớn hoặc có khói dày, hãy ưu tiên thoát ra ngoài. Sau đó gọi cứu hỏa, không nên cố chữa.
Hệ thống báo cháy cho gia đình và văn phòng
Bình chữa cháy dập được lửa khi lửa còn nhỏ. Nhưng để phát hiện sớm thì cần báo cháy. Đầu báo khói phù hợp đặt ở hành lang, phòng ngủ và trần văn phòng. Đầu báo nhiệt thường dùng ở bếp hoặc nơi có hơi nước. Lý do là khói bếp dễ gây báo động giả. Nút nhấn báo cháy giúp người phát hiện kích hoạt cảnh báo bằng tay.
Với hộ gia đình, một đầu báo khói đặt đúng vị trí đã mang lại nhiều lợi ích. Với văn phòng, nên có sơ đồ bố trí và thử nghiệm định kỳ. Cách này đảm bảo mọi thiết bị đều hoạt động. Khi lắp đặt, hãy nhờ đơn vị có kinh nghiệm để tránh đặt sai vị trí.
Chuẩn bị kế hoạch thoát hiểm đơn giản
Một kế hoạch thoát hiểm không cần phức tạp. Bạn chỉ cần xác định hai lối thoát từ mỗi phòng. Thống nhất điểm tập kết bên ngoài và nhắc mọi người không quay lại lấy đồ. Với nhà có trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi, nên tập luyện thoát hiểm vài lần trong năm để mọi người quen phản ứng.
Chúng tôi thường khuyên các chủ văn phòng dán sơ đồ thoát hiểm ở vị trí dễ nhìn. Nên tổ chức một buổi diễn tập ngắn. Nhiều người lúng túng lần đầu, nhưng sau một lần tập, họ hiểu rõ mình nên đi đâu và làm gì.
Những sai lầm thường gặp cần tránh
- Để bình chữa cháy quá lâu không kiểm tra, đến lúc cần mới phát hiện bình xì hơi.
- Tự ý đấu nối điện hoặc sửa thiết bị báo cháy khi chưa có kiến thức.
- Dùng nước dập đám cháy điện khi chưa ngắt nguồn.
- Nghĩ rằng chỉ cần có thiết bị là đủ, mà không ai trong nhà biết cách dùng.
Những sai lầm này đều có thể phòng tránh. Cách làm là kiểm tra định kỳ và trao đổi thường xuyên với người thân hay nhân viên.
Bắt đầu từ đâu?
Nếu bạn chưa biết bắt đầu từ đâu, hãy làm ba việc đơn giản. Thứ nhất, rà soát nguy cơ điện và nhiệt trong nhà. Thứ hai, chuẩn bị ít nhất một bình chữa cháy phù hợp. Thứ ba, lập kế hoạch thoát hiểm cho mọi người. Sau đó, bạn có thể tìm hiểu sâu hơn về hệ thống báo cháy hay các quy định liên quan đến từng loại công trình.
Để mở rộng kiến thức, bạn có thể đọc thêm kiến thức cơ bản về PCCC cho nhân viên mới để hiểu cách đào tạo ban đầu trong công ty. Bạn cũng có thể xem 5 sai lầm xử lý sự cố trong nhà khi cần nhớ nhanh những việc không nên làm. Nếu đang cân nhắc trang bị thiết bị, bài top 5 thiết bị PCCC cho người mới bắt đầu là điểm khởi đầu hữu ích.
Tham khảo thêm tài liệu chính thống về phòng cháy chữa cháy tại Cục Cảnh sát PCCC và CNCH để cập nhật các hướng dẫn mới nhất.

