Buổi thử việc đầu tiên của một nhân viên mới hiếm khi đề cập đến PCCC. Người quản lý bận hướng dẫn quy trình làm việc, giới thiệu đồng nghiệp, cấp máy tính. Giả sử chuông báo cháy vang lên giữa tuần đầu, không ít bạn trẻ đứng im, không biết chạy đi đâu. Chúng tôi từng chứng kiến cảnh đó nhiều lần khi ghé kiểm tra thiết bị tại các cơ sở khách hàng.
Nhân Viên Mới Thường Chưa Được Trang Bị Đủ Kiến Thức PCCC
Hầu hết chương trình onboarding chỉ xoay quanh chuyên môn. Nhân viên học cách vận hành máy móc, quy trình bán hàng, hoặc phần mềm nội bộ. An toàn cháy nổ thường bị xem là việc của người khác, có khi là bảo vệ, có khi là phòng hành chính. Kết quả là một người đã làm việc cả tháng vẫn chưa biết bình chữa cháy đặt ở đâu trong tòa nhà.
Thiếu kiến thức cơ bản dẫn tới phản ứng sai khi có tình huống thật. Có lần chúng tôi gặp trường hợp nhân viên dùng nước để dập đám cháy do chập điện, khiến lửa bùng mạnh hơn thay vì tắt. Một số bạn khác hoảng loạn, mở cửa thang máy để thoát thân giữa lúc cháy, dù đây là điều tuyệt đối nên tránh. Những phản xạ sai này ít khi do bất cẩn, phần lớn vì nhân viên chưa từng được dạy đúng cách từ đầu.
Một mẹo nhỏ chúng tôi hay dùng: hỏi thử nhân viên mới ngay tuần đầu tiên. Nếu chuông báo cháy reo bây giờ, bạn sẽ đi lối nào? Ấp úng không trả lời được là dấu hiệu cần đào tạo thêm. Đừng đợi tới đợt diễn tập định kỳ mới nhắc lại.
Có lần khác, chúng tôi làm việc với một cửa hàng tiện lợi nhỏ. Nhân viên mới ở đó chỉ được dặn miệng “có gì gọi anh”, không hề có hướng dẫn an toàn. Ba tháng sau, một ổ cắm quá tải bốc khói giữa ca tối. Nhân viên trực không tìm được bình chữa cháy, vì bị chồng hàng che khuất. May mà khói tự tắt. Sau lần đó, chủ quán làm lại quy trình đón người mới, bắt đầu từ việc chỉ rõ vị trí thiết bị.
Nội Dung Cần Đào Tạo Trước Tiên Cho Nhân Viên Mới
Thiết Bị Chữa Cháy Nhân Viên Phải Nhận Ra Ngay
Việc đầu tiên nên dạy là cách nhận biết thiết bị chữa cháy tại nơi làm việc. Bình chữa cháy bột có vỏ màu đỏ, dùng tốt cho cháy chất rắn và cháy điện ở khoảng cách an toàn. Bình CO2 hợp với tủ điện, máy chủ, vì xịt xong không để lại cặn ăn mòn. Nơi làm việc còn có đầu báo khói, đầu báo nhiệt và nút nhấn báo cháy, mỗi thứ một công dụng riêng. Nhân viên cần biết rõ vị trí từng thiết bị, không phải học cho có để đối phó đoàn kiểm tra. Muốn tìm hiểu sâu hơn, xem thêm các loại thiết bị PCCC chúng tôi tổng hợp theo từng loại mặt bằng.
Nhiều người mới hay nhầm giữa thiết bị báo cháy và thiết bị chữa cháy. Đầu báo khói, đầu báo nhiệt chỉ phát hiện và báo động, chúng không tự dập lửa được. Bình chữa cháy, sprinkler mới là thiết bị trực tiếp dập lửa. Sprinkler ở tòa nhà lớn tự phun nước khi nhiệt độ trần vượt ngưỡng, không cần ai bấm nút. Hiểu rõ khác biệt này, nhân viên sẽ biết nghe báo động thì di chuyển trước, thấy lửa nhỏ mới nghĩ tới bình chữa cháy.
Sai lầm phổ biến nhất chúng tôi thấy là nhân viên rút chốt bình chữa cháy nhưng quên bóp van. Có người còn đứng quá gần ngọn lửa khi xịt. Khoảng cách an toàn nên giữ tối thiểu một mét rưỡi, xịt theo hướng gió để khói không tạt ngược vào mặt. Với bình mới chưa từng dùng thử, tốt nhất nên tổ chức xịt thử một bình đã hết hạn. Đừng để nhân viên lần đầu thao tác đúng lúc khẩn cấp thật.
Lối Thoát Hiểm Không Phải Học Một Lần Là Nhớ
Nội dung thứ hai quan trọng không kém là lối thoát hiểm. Nhân viên mới cần được dẫn đi một vòng thực tế, chỉ rõ cửa thoát hiểm gần chỗ ngồi nhất. Khi chuông báo cháy vang lên, việc đầu tiên là xác định lối thoát, không phải cố lấy đồ cá nhân. Một nguyên tắc nhỏ nhiều nơi hay bỏ qua: không dùng thang máy khi có cháy. Hệ thống điện thang máy có thể ngắt bất cứ lúc nào.
- Xác định lối thoát hiểm gần nhất, không phải lối quen đi làm hằng ngày.
- Cúi thấp người nếu có khói, vì khí độc thường tích tụ ở trên cao trước.
- Tập trung tại điểm hẹn ngoài tòa nhà để quản lý điểm danh, tránh quay lại lấy đồ.
Cách Đào Tạo Hiệu Quả Ngay Từ Tuần Đầu Làm Việc
Lý Thuyết Ngắn, Thực Hành Thật Mới Nhớ Lâu
Học lý thuyết suông rất dễ quên, nhất là với người mới. Chúng tôi thường gợi ý các công ty dành khoảng ba mươi phút vào sáng đầu tuần để nói về PCCC. Sau đó, nên tổ chức một buổi diễn tập ngay trong tháng làm việc đầu tiên. Diễn tập không cần cầu kỳ. Chỉ cần bấm chuông báo cháy thử, rồi cho nhân viên thực hành di chuyển đúng ra điểm tập kết đã học.
Nhiều doanh nghiệp giờ đăng quy trình an toàn lên website công ty. Nhân viên mới có thể tự tra cứu bất cứ lúc nào cần, không phải hỏi lại đồng nghiệp. Nếu công ty bạn chưa có nơi trình bày rõ ràng những nội dung như vậy, đây là lúc nên đầu tư một trang riêng. Một đơn vị chuyên thiết kế website bán hàng chuyên nghiệp có thể giúp sắp xếp thông tin gọn gàng hơn. Cách này dễ tra cứu hơn nhiều so với vài file Word gửi qua email rồi thất lạc.
Một sai lầm khác là dồn hết nội dung PCCC vào một buổi orientation duy nhất ngày đầu tiên. Lúc đó nhân viên còn đang ngợp với quá nhiều thông tin mới. Kiến thức đó thường trôi tuột chỉ sau vài ngày. Chúng tôi thấy hiệu quả hơn khi chia nhỏ ra làm ba phần. Tuần một nói về thiết bị, tuần hai nói về lối thoát hiểm, tuần ba mới diễn tập thật.
Ai Đứng Ra Đào Tạo Và Nhắc Lại Bao Lâu Một Lần
Một câu hỏi chúng tôi hay được hỏi: ai trong công ty nên đứng ra đào tạo nội dung này? Không nhất thiết phải mời chuyên gia bên ngoài cho buổi đầu tiên. Một người phụ trách an toàn nội bộ thường hướng dẫn thực tế hơn hẳn. Họ đã quen mặt bằng, biết rõ bình chữa cháy đặt ở đâu. Chuyên gia bên ngoài vẫn cần thiết, nhưng nên dành cho đợt kiểm định định kỳ hoặc diễn tập quy mô lớn hơn. Với nhân viên mới, một buổi ngắn do người trong công ty hướng dẫn thường dễ nhớ hơn một bài giảng lý thuyết dài.
Đào tạo một lần rồi thôi thì kiến thức sẽ phai theo thời gian. Chúng tôi khuyên nên nhắc lại nội dung PCCC mỗi sáu tháng, có thể lồng vào buổi họp toàn công ty cho đỡ nặng nề. Với nhân viên thích tự học thêm, chúng tôi thường gợi ý đọc dần kiến thức PCCC cơ bản trên website. Mỗi tuần một bài cũng đủ để nhớ lâu hơn học dồn một lần rồi quên.
Nhân Viên An Tâm Hơn Khi Biết Cách Xử Lý Sự Cố Cháy
Đào tạo đúng nội dung ngay từ đầu giúp nhân viên mới tự tin hơn khi có tình huống cháy nổ thật sự xảy ra. Không cần một khóa học dài dòng, chỉ cần vài buổi ngắn nhưng đúng trọng tâm. Nhận biết thiết bị, thuộc lối thoát hiểm, và được thực hành ít nhất một lần. Nếu doanh nghiệp bạn cần tư vấn cụ thể hơn, đây là điều chúng tôi sẵn sàng hỗ trợ. Bạn có thể tìm hiểu thêm về đội ngũ chúng tôi trước khi liên hệ trực tiếp. Kiến thức PCCC không nằm đó để đối phó thanh tra. Nó là thứ cứu người trong vài phút đầu tiên khi có cháy thật.
Văn hóa an toàn không hình thành sau một buổi học. Nó lớn dần khi công ty nhắc lại đều đặn, khi quản lý làm gương bằng cách nhớ đúng lối thoát hiểm của chính mình. Chúng tôi tin rằng một doanh nghiệp coi trọng PCCC ngay từ ngày đầu tuyển người sẽ giữ được tài sản lâu dài. Quan trọng hơn, nhân viên cũng thấy an tâm khi đi làm mỗi ngày.
