Cháy nổ khi sạc xe điện tại nhà thường bắt đầu từ một buổi tối rất bình thường. Cả nhà đã ngủ say, xe được cắm sạc từ chập tối tới sáng. Không ai nghĩ dây sạc nóng lên chỉ là chuyện nhỏ, cho tới khi mùi khét lan ra từ góc để xe. Không ít gia đình từng kể lại tình huống này. Phần lớn đều bất ngờ, vì trước đó xe vẫn sạc bình thường suốt nhiều tháng.
Xe máy điện, xe đạp điện giờ có mặt ở gần như mọi con hẻm. Nhưng ít người để ý rằng pin và bộ sạc cũng cần được chăm sóc. Chúng cần được chăm sóc như bất kỳ thiết bị điện nào trong nhà. Bài viết này tổng hợp một số kinh nghiệm xử lý thực tế, giúp bạn nhận diện rủi ro và sạc xe an toàn hơn mỗi ngày.
Xe điện ngày càng phổ biến kéo theo rủi ro cháy nổ mới
Chỉ vài năm trước, xe điện còn là thứ hiếm gặp. Giờ thì gần như nhà nào cũng có một chiếc. Có xe đưa đón con đi học, có xe chở hàng cho cửa hàng nhỏ. Số lượng xe tăng nhanh, nhưng thói quen sạc điện của nhiều gia đình lại chưa thay đổi kịp.
Phần lớn người dùng cắm sạc ngay khi về nhà, rồi đi ngủ mà không kiểm tra lại. Ổ điện, dây sạc cứ thế hoạt động suốt tám đến mười tiếng. Không ai giám sát cả. Nếu có hiện tượng quá nhiệt hay chập chờn trong lúc đó, không ai phát hiện kịp để ngắt điện.
Một hộ kinh doanh nhỏ từng gặp trường hợp khá điển hình. Chủ nhà cắm sạc ba chiếc xe điện cùng lúc trên một ổ cắm nối dài, để qua đêm. Ổ cắm quá tải, nóng dần rồi chảy nhựa, may mà phát hiện sớm nhờ mùi khét lúc gần sáng.
Thêm vào đó, không phải bộ sạc nào đi kèm xe cũng đạt chuẩn an toàn lâu dài. Nhiều người mua xe cũ. Họ dùng sạc rẻ trôi nổi để thay thế. Họ không biết chất lượng linh kiện bên trong ảnh hưởng trực tiếp. Ảnh hưởng tới khả năng chống chập, chống cháy. Xét cho cùng, gốc rễ nằm ở hai chỗ: người sạc chủ quan và thiết bị sạc không đảm bảo.
Ít người để ý pin xe điện phần lớn là pin lithium. Đây là loại pin sạc nhanh nhưng khá nhạy với nhiệt. Nói dễ hiểu, pin bị nóng quá lâu có thể tự sinh thêm nhiệt bên trong. Đó là lý do đám cháy xe điện thường lan nhanh hơn đám cháy thông thường.
Nguyên nhân thường gặp gây cháy nổ khi sạc xe điện
Không phải xe điện nào cháy cũng do lỗi nhà sản xuất. Phần lớn trường hợp thực tế xuất phát từ cách người dùng sạc. Cách bảo quản thiết bị hằng ngày cũng góp phần không nhỏ. Nắm được những nguyên nhân này, bạn sẽ biết mình đang tự tạo rủi ro ở đâu trong nhà.
- Bộ sạc không chính hãng hoặc đã xuống cấp. Sạc trôi nổi thường thiếu mạch bảo vệ quá dòng, quá nhiệt. Dùng lâu ngày, dây sạc chính hãng cũng có thể nứt vỏ, hở lõi đồng mà mắt thường khó nhận ra.
- Sạc ở nơi ẩm thấp, thiếu thông thoáng trong thời gian dài. Hơi ẩm len vào các mối nối, làm tăng điện trở và sinh nhiệt âm ỉ. Nhiều nhà để xe sát tường, gần cửa nhà tắm mà không để ý điều này.
- Sạc quá lâu so với khuyến nghị của nhà sản xuất. Nhiều người cắm sạc cả đêm cho chắc ăn. Pin đã đầy từ vài tiếng trước, nhưng bộ sạc vẫn phải hoạt động thêm không cần thiết.
Một sai lầm khác cũng khá phổ biến: dùng bộ sạc của xe này cắm cho xe khác. Nhiều người nghĩ đầu cắm giống nhau là dùng được. Thực ra không phải vậy. Thực chất, mỗi dòng xe có yêu cầu dòng điện và điện áp sạc riêng. Cắm sai bộ sạc có thể khiến pin nóng bất thường ngay trong vài chục phút đầu.
Dấu hiệu cho thấy bộ sạc đang có vấn đề
Một vài dấu hiệu cho thấy bộ sạc đã xuống cấp. Vỏ sạc nóng bất thường, dù mới cắm vài phút. Đèn báo có thể nhấp nháy sai quy luật, hoặc bốc mùi nhựa cháy nhẹ dù chưa thấy khói. Gặp một trong các dấu hiệu này, nên ngừng sử dụng ngay, đừng cố dùng thêm vài lần nữa để tiết kiệm.
Với những gia đình sạc xe qua đêm, nên lắp thêm ổ cắm riêng cho khu vực để xe. Ổ cắm này nên có cầu dao chống giật riêng biệt cho khu vực đó. Hiểu đơn giản, đây là thiết bị tự động ngắt điện khi phát hiện dòng rò. Nó giúp ngăn sự cố lan rộng trước khi bạn kịp phản ứng. Chi phí lắp đặt không lớn so với rủi ro có thể xảy ra.
Khi sự cố đã xảy ra, cách xử lý ban đầu cũng quan trọng không kém việc phòng ngừa. Bài cách xử lý khi thiết bị điện bị chập cháy có những bước cần làm ngay trong vài phút đầu tiên. Đáng đọc trước khi cần dùng tới.
Lưu ý an toàn khi sạc xe điện tại nhà
Phòng cháy tốt nhất là loại bỏ rủi ro trước khi nó xảy ra, thay vì lo xử lý khi đã cháy. Với việc sạc xe điện tại nhà, chỉ cần thay đổi vài thói quen nhỏ là đã giảm được phần lớn nguy cơ.
Vị trí đặt xe để sạc nên thông thoáng. Tránh sát vách gỗ, rèm cửa. Cũng tránh những chỗ chất đồ dễ cháy như giấy, vải, xăng dầu. Khoảng cách lý tưởng là để xe cách vật dụng dễ bắt lửa ít nhất nửa mét. Cũng nên tránh sạc ngay lối thoát hiểm duy nhất của nhà. Nếu chẳng may có sự cố, lối đi đó phải luôn trống để mọi người thoát ra kịp.
Sạc qua đêm là thói quen khó bỏ, vì ban ngày ai cũng bận. Nhưng nếu có thể, nên sạc vào lúc còn thức. Lỡ có mùi lạ hay tiếng kêu bất thường thì phát hiện ngay. Trường hợp bắt buộc phải sạc qua đêm, hãy dùng ổ cắm riêng, có cầu dao chống giật. Đồng thời tránh sạc quá tám tiếng liên tục, dù pin đã báo đầy hay chưa.
Với chung cư và cơ sở có nhiều xe cùng sạc
Với các chung cư mini hay nhà trọ, nhiều xe điện thường gửi chung một khu vực. Việc quản lý ở đây vì vậy càng cần chặt chẽ hơn. Một số chủ trọ đã lắp riêng khu sạc có mái che, tránh mưa tạt. Họ cũng quy định giờ giấc sạc rõ ràng cho người thuê. Cách này giúp giảm hẳn tình trạng cắm sạc chồng chéo, quá tải ổ điện chung.
Với hộ gia đình có nhiều xe điện, hoặc cơ sở kinh doanh cho thuê xe, có thể cân nhắc lắp hệ thống báo cháy không dây cho khu vực để xe. Thiết bị này phát hiện khói hoặc nhiệt bất thường và báo động ngay, kể cả khi không ai ở gần khu vực sạc.
Một điều nhiều người chưa biết: cháy do chập điện không nên dập bằng nước ngay. Phải ngắt nguồn điện trước, vì nước dẫn điện có thể gây giật thêm. Bên cạnh bình chữa cháy phù hợp, bài nguyên lý chữa cháy bằng nước có những lưu ý an toàn, giúp phân biệt trường hợp nào dùng nước được, trường hợp nào tuyệt đối tránh.
Với những cơ sở đang kinh doanh xe điện hay phụ kiện sạc, việc đảm bảo sản phẩm an toàn thôi chưa đủ. Khách hàng cũng cần dễ dàng tìm thấy và tin tưởng đơn vị bán. Một website bán hàng chuyên nghiệp, nơi giới thiệu rõ sản phẩm đạt chuẩn kèm hướng dẫn sử dụng an toàn, thường tạo được niềm tin bài bản hơn nhiều so với chỉ bán qua vài dòng trạng thái mạng xã hội.
Điều cần nhớ trước khi cắm sạc đêm nay
Sạc xe điện an toàn không đòi hỏi thiết bị đắt tiền hay kỹ thuật phức tạp. Chỉ cần chọn đúng chỗ để xe. Dùng đúng bộ sạc là được. Đừng chủ quan với những tiếng kêu hay mùi lạ, dù rất nhỏ. Phần lớn vụ cháy đều có dấu hiệu báo trước, chỉ là không ai để ý kịp.
Nếu nhà bạn đang có nhiều xe điện, hãy dành vài phút kiểm tra lại ổ cắm, dây sạc. Nên làm điều này trước khi trời tối nay. Đó là việc nhỏ, nhưng có thể giúp cả nhà ngủ ngon mà không lo lắng điều gì. Bạn cũng có thể xem thêm tin tổng hợp về an toàn đời sống, nơi cập nhật thêm nhiều tình huống an toàn thực tế khác.
