Top 5 an toàn điện và thang máy cho người mới bắt đầu là chủ đề chúng tôi muốn chia sẻ ngay sau đây. Đó là: có aptomat chống giật, không tự sửa điện khi chưa ngắt nguồn, biết thao tác khi kẹt thang máy, không dùng thang khi cháy, và kiểm định định kỳ. Mỗi mục dưới đây đều có tiêu chí áp dụng cụ thể, hợp với đối tượng nào và giới hạn thật, không phải lời khuyên chung chung.
Lưu ý 1: Thiết bị bảo vệ chống giật và quá tải
Aptomat chống dòng rò, hay còn gọi là ELCB hoặc RCBO tùy loại, là thiết bị tự động ngắt điện khi phát hiện dòng điện rò rỉ ra ngoài. Ví dụ, khi dây điện hở chạm vào vỏ kim loại của máy giặt, aptomat sẽ lập tức ngắt nguồn. Nói dễ hiểu, đây là lớp bảo vệ giúp người dùng không bị giật khi chạm phải thiết bị đang rò điện. Nó ngắt nguồn gần như ngay lập tức. Cầu dao tổng thì đóng vai trò khác, ngắt toàn bộ điện của cả nhà khi có sự cố quá tải hoặc chập lớn.
Thiết bị này hợp với nhà ở, nhà trọ, cửa hàng nhỏ. Đặc biệt là những nơi có nhiều thiết bị điện công suất lớn như máy lạnh, bình nóng lạnh. Giới hạn thật cần nói rõ là vẫn cần thợ điện có kinh nghiệm lắp đặt đúng thông số. Aptomat chọn sai dòng cắt sẽ không bảo vệ được như kỳ vọng, hoặc ngắt điện liên tục gây phiền toái không cần thiết.
Lưu ý 2: Tự sửa điện đơn giản đúng cách
Nhiều người có thói quen tự sửa những lỗi điện nhỏ trong nhà, như thay ổ cắm hay bóng đèn hỏng. Điều bắt buộc trước tiên là ngắt nguồn điện tại cầu dao hoặc aptomat của khu vực đó, chứ không chỉ tắt công tắc thường. Sau khi ngắt nguồn, nên dùng bút thử điện để chắc chắn dây không còn điện. Sau đó mới thao tác bằng dụng cụ có tay cầm cách điện.
Với những việc phức tạp hơn như đấu nối lại đường dây, lắp thêm ổ cắm mới hay xử lý chập cháy trong tường, cần có thợ chuyên nghiệp xử lý. Chúng tôi khuyên nên để thợ có chứng chỉ điện dân dụng đảm nhận việc này. Tự làm khi không nắm rõ sơ đồ đi dây trong nhà dễ dẫn đến đấu nhầm pha. Hậu quả có thể là chập cháy về sau mà bản thân không hề hay biết.
Lưu ý 3: Xử lý khi bị kẹt trong thang máy
Kẹt thang máy là tình huống nhiều người hoảng loạn, nhưng thao tác đúng lại khá đơn giản. Việc đầu tiên là bấm nút chuông cứu hộ trong cabin, nút này thường có ký hiệu chuông hoặc chữ “Alarm”. Nút này kết nối trực tiếp tới bảo vệ hoặc phòng kỹ thuật tòa nhà. Nếu có sẵn điện thoại và sóng, nên gọi thêm số khẩn cấp của đơn vị vận hành thang máy được dán ngay trong cabin.
Điều tuyệt đối không nên làm là tự cạy cửa thang để thoát ra ngoài, kể cả khi cửa có vẻ hé mở được một chút. Hành động này rất nguy hiểm, vì cabin có thể đột ngột di chuyển trở lại bất cứ lúc nào. Với trẻ nhỏ và người cao tuổi trong nhà, nên hướng dẫn trước vị trí nút chuông cứu hộ. Đồng thời dặn các em giữ bình tĩnh, đứng yên chờ người đến hỗ trợ thay vì cố tìm cách tự xoay xở. Bạn có thể tham khảo thêm cách xử lý khi kẹt thang máy và những điều tuyệt đối không nên làm mà chúng tôi từng tổng hợp chi tiết hơn.
Lưu ý 4: Không dùng thang máy khi có cháy
Khi tòa nhà có báo cháy, tuyệt đối không nên dùng thang máy để di chuyển, dù đang ở tầng cao và ngại đi bộ xuống. Lý do là thang máy có thể mất điện đột ngột giữa chừng do hệ thống điện bị ngắt để phục vụ chữa cháy. Điều này khiến người bên trong bị kẹt ngay giữa đám cháy đang lan. Giếng thang máy cũng thường thông theo chiều dọc tòa nhà, dễ trở thành đường dẫn khói độc lan nhanh.
Thay vào đó, nên di chuyển theo lối thoát hiểm bằng cầu thang bộ. Lối này thường có đèn exit màu xanh chỉ dẫn và cửa chống cháy tự đóng. Khi phát hiện cháy, nên liên hệ ngay với đội phòng cháy chữa cháy trong tòa nhà hoặc bảo vệ trực. Họ sẽ kích hoạt quy trình sơ tán đúng cách thay vì để mỗi người tự chạy theo hướng riêng.
Lưu ý 5: Kiểm định và bảo trì định kỳ
Thang máy tại Việt Nam cần được kiểm định định kỳ theo quy định. Thường có tem kiểm định dán ngay trong cabin, ghi rõ ngày kiểm định lần gần nhất và hạn tiếp theo. Nói dễ hiểu, tem này giống như giấy chứng nhận an toàn. Nếu đã quá hạn mà chưa kiểm định lại, đó là dấu hiệu đáng lo ngại về mức độ an toàn của thang. Hệ thống điện trong nhà, đặc biệt tại các tòa nhà cho thuê, cũng nên có lịch bảo trì định kỳ để phát hiện sớm dây điện xuống cấp.
Với người đi thuê nhà, nên chủ động hỏi chủ nhà vài điều trước khi ký hợp đồng. Hệ thống điện đã được kiểm tra lần gần nhất khi nào? Có aptomat chống giật riêng cho từng khu vực không? Và nếu tòa nhà có thang máy, tem kiểm định còn hạn hay không? Muốn hiểu thêm về quy định kiểm định áp dụng cho nhà ở kết hợp kinh doanh, có thể tham khảo quy định kiểm định PCCC nhà ở kết hợp kinh doanh mà chúng tôi từng chia sẻ.
Danh sách kiểm tra an toàn tại nhà trong 10 phút
Bạn có thể dành 10 phút cuối tuần để tự kiểm tra vài điểm cơ bản trong nhà, không cần dụng cụ chuyên dụng:
- Ổ cắm điện có bị nóng bất thường, nứt vỡ hoặc lỏng lẻo khi cắm phích không.
- Dây điện có chỗ nào bị chuột cắn, hở lớp vỏ cách điện hoặc cũ, giòn không.
- Thiết bị công suất lớn như máy lạnh, bình nóng lạnh có dùng chung ổ cắm với thiết bị khác không.
- Bình chữa cháy trong nhà, nếu có, còn trong hạn sử dụng và kim áp suất còn ở vạch xanh không.
Nếu quan tâm thêm về cách xử lý khi chập điện xảy ra bất ngờ, chúng tôi từng chia sẻ khá kỹ trong bài bỏ túi cách chữa cháy khi chập điện an toàn mà bạn cần biết. Bài viết này đáng đọc thêm để bạn chuẩn bị tâm lý trước khi có tình huống thật xảy ra.
Sai lầm thường gặp về an toàn điện và thang máy
Cắm nhiều thiết bị công suất lớn vào chung một ổ cắm là sai lầm phổ biến nhất chúng tôi thấy khi đi khảo sát nhà dân. Ổ cắm và dây dẫn có giới hạn dòng điện chịu tải nhất định. Cắm quá nhiều thiết bị cùng lúc dễ khiến dây nóng lên, lâu ngày gây chập cháy mà không có dấu hiệu báo trước rõ ràng.
Ở chung cư và tòa nhà văn phòng, một sai lầm khác cũng khá phổ biến là chèn đồ vật giữ cửa thang máy mở. Nhiều người làm vậy để vận chuyển đồ đạc cho tiện. Hành động này có thể làm hỏng cảm biến cửa hoặc khiến hệ thống thang hoạt động sai lệch. Điều này tiềm ẩn rủi ro kẹt cửa hoặc trục trặc về sau cho những người dùng tiếp theo.
Câu hỏi thường gặp
Aptomat chống giật có cần thử định kỳ không?
Có. Hầu hết aptomat chống dòng rò đều có nút test riêng, nên bấm thử mỗi tháng một lần để chắc chắn thiết bị còn hoạt động tốt. Nếu bấm test mà aptomat không ngắt, cần thay mới ngay vì thiết bị đã mất tác dụng bảo vệ.
Thang máy dừng giữa tầng thì làm gì?
Giữ bình tĩnh, bấm nút chuông cứu hộ trong cabin và chờ người đến hỗ trợ. Không cố cạy cửa hay trèo ra ngoài trong bất kỳ trường hợp nào, vì đây là nguyên nhân gây tai nạn nghiêm trọng nhất khi kẹt thang.
Nhà trọ nên có những thiết bị an toàn điện nào?
Tối thiểu nên có aptomat chống dòng rò cho khu vực có nước như nhà tắm, và cầu dao tổng dễ tiếp cận để ngắt điện khẩn cấp. Ngoài ra nên có một bình chữa cháy nhỏ đặt gần khu vực nấu ăn hoặc nơi để thiết bị điện công suất lớn.
Bao lâu nên kiểm tra hệ thống điện trong nhà?
Với nhà ở thông thường, nên kiểm tra tổng quát khoảng một đến hai năm một lần. Cũng nên kiểm tra ngay khi thấy dấu hiệu bất thường như cầu dao hay nhảy, có mùi khét lạ. Với cơ sở kinh doanh dùng nhiều điện, nên kiểm tra thường xuyên hơn theo khuyến nghị của thợ điện phụ trách. Nếu muốn tìm hiểu thêm những thói quen nhỏ giúp gia đình an toàn hơn mỗi ngày, bạn có thể tham khảo thêm thông tin tại affinityresources.net. Đây là góc nhìn đa dạng hơn về chủ đề an toàn đời sống.
