Xử lý tình huống khẩn cấp trong đời sống là kỹ năng ai cũng nên có. Dù bạn sống ở nhà riêng hay đang thuê trọ, kỹ năng này đều rất cần thiết.
Một khách hàng quen của chúng tôi, anh Tuấn, chủ một tiệm sửa xe máy nhỏ ở quận Bình Tân, từng kể lại chuyện một đêm khoảng mười một giờ. Anh đang xem tivi thì ngửi thấy mùi khét lạ bốc lên từ phòng khách. Anh hoảng loạn chạy khắp phòng tìm nguồn mùi, lật tung cả góc bếp lẫn phòng ngủ. Anh quên mất việc đầu tiên cần làm là ngắt cầu dao điện. May mắn lần đó chỉ là một ổ cắm sau tivi bị chập nhẹ, chưa kịp bùng thành đám cháy lớn.
Anh thừa nhận nếu sự cố nghiêm trọng hơn, có lẽ mọi chuyện đã khác. Vài phút lúng túng lúc đó có thể khiến tình huống tệ đi rất nhiều. Câu chuyện của anh không hiếm gặp chút nào. Phần lớn chúng ta chỉ nghĩ đến cách xử lý khi sự việc đã xảy ra, thay vì chuẩn bị tinh thần và kỹ năng từ trước.
Vì sao xử lý tình huống khẩn cấp trong đời sống lại quan trọng?
Trong quá trình tư vấn an toàn cho nhiều gia đình và cơ sở kinh doanh nhỏ, chúng tôi nhận ra một điều khá thú vị. Hầu như ai cũng biết cháy nổ nguy hiểm. Nhưng rất ít người từng ngồi lại bàn xem nếu chuyện đó xảy ra thật thì nên làm gì trước. Sự chủ quan này thường xuất phát từ tâm lý “chắc sẽ không đến lượt mình”, chứ không hẳn vì thiếu hiểu biết.
Tình huống khẩn cấp không bao giờ báo trước giờ giấc. Nó có thể xảy ra lúc nửa đêm khi cả nhà đang ngủ say. Hoặc giữa giờ cao điểm khi cửa hàng đông khách nhất. Chính vì tính bất ngờ đó, vài phút đầu tiên sau khi sự cố xảy ra thường quyết định mức độ thiệt hại về sau.
Có lần đội ngũ ghé thăm một cửa hàng tạp hóa nhỏ trên đường Lê Văn Việt, quận 9. Chủ cửa hàng, một cô khoảng năm mươi tuổi, kể lại chuyện bình gas mini bốc cháy nhỏ trên bàn bếp ngay giờ nấu cơm trưa. Nhờ đã học cách dùng khăn ướt trùm lên ngọn lửa và ngắt van gas ngay, đám cháy được dập trong chưa đầy một phút. Nếu không có kiến thức đó từ trước, có lẽ câu chuyện đã đi theo hướng khác.
Những nhóm sự cố gia đình dễ gặp nhất
Từ kinh nghiệm quan sát nhiều tình huống thực tế, chúng tôi nhận thấy sự cố tại nhà thường rơi vào ba nhóm chính sau đây.
- Cháy nổ do điện hoặc gas: Chập điện từ dây cũ, ổ cắm quá tải, hoặc quên tắt bếp gas là những nguyên nhân phổ biến nhất mà chúng tôi thường nghe khách hàng chia sẻ. Đôi khi chỉ một tia lửa nhỏ cũng đủ gây hậu quả lớn nếu không phát hiện kịp.
- Rò rỉ khí gas: Loại sự cố này khó nhận biết hơn nếu gia đình không quen với mùi gas đặc trưng hoặc chưa lắp thiết bị cảnh báo. Rò rỉ kéo dài trong không gian kín còn tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ cao hơn nhiều.
- Tai nạn sinh hoạt: Bỏng nước sôi, trượt ngã trong nhà tắm, hay điện giật khi dùng thiết bị điện ẩm ướt đều có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Đây là những tình huống dễ gặp ngay trong những sinh hoạt tưởng như vô hại nhất.
Điểm chung của cả ba nhóm sự cố này là tâm lý hoảng loạn khiến người trong cuộc dễ xử lý sai cách. Khi hoảng, não bộ khó sắp xếp thứ tự ưu tiên. Nhiều người loay hoay tìm cách thay vì làm ngay bước quan trọng nhất. Đây cũng là lý do khiến tình huống mà anh Tuấn kể ở đầu bài suýt trở nên nghiêm trọng hơn.
Nguyên tắc xử lý khi sự cố bất ngờ xảy ra
Ưu tiên thoát hiểm trước khi nghĩ đến chữa cháy
Với đám cháy nhỏ mới bùng, dùng bình chữa cháy tại chỗ có thể kiểm soát được tình hình. Nhưng nếu khói đã dày đặc và lửa lan nhanh, nên ưu tiên thoát hiểm ngay lập tức thay vì cố dập lửa. Cố dập lửa trong lúc khói mù mịt vừa mất thời gian, vừa nguy hiểm cho chính người xử lý.
Khi phải di chuyển qua khu vực nhiều khói, hãy cúi thấp người và dùng khăn ẩm che mũi miệng. Khói độc thường tích tụ ở phía trên, trong khi không khí gần sàn nhà vẫn còn tương đối sạch. Đây là nguyên tắc đơn giản nhưng nhiều người quên mất trong lúc hoảng loạn.
Gọi hỗ trợ đúng cách, đúng thời điểm
Ngoài xử lý tại chỗ, biết cách gọi hỗ trợ cũng quan trọng không kém. Các gia đình nên lưu sẵn số điện thoại cứu hỏa và cấp cứu ở nơi dễ thấy, dán ngay cạnh điện thoại bàn hoặc lưu số gọi nhanh trong điện thoại di động.
Khi gọi, hãy cung cấp địa chỉ cụ thể và mô tả ngắn gọn tình huống đang diễn ra. Thông tin càng rõ ràng, lực lượng hỗ trợ càng chuẩn bị đúng phương tiện trước khi đến nơi. Nhiều người vì quá hoảng mà nói không rõ địa chỉ, khiến thời gian phản ứng bị kéo dài thêm.
Chuẩn bị thiết bị và kỹ năng từ trước
Kỹ năng xử lý chỉ phát huy tác dụng tối đa khi đi kèm thiết bị phù hợp. Nếu chỉ biết lý thuyết mà trong nhà không có lấy một bình chữa cháy, việc xử lý ban đầu gần như bất khả thi.
Mỗi gia đình nên có ít nhất một bình chữa cháy đặt ở vị trí dễ lấy. Ngoài ra, nên lắp thêm đầu báo khói ở khu vực bếp hoặc phòng ngủ. Việc nắm rõ cách phân biệt thiết bị báo cháy và thiết bị chữa cháy cũng giúp bạn tránh mua nhầm hoặc trang bị thiếu ngay từ đầu.
Bên cạnh đó, tìm hiểu thêm các dòng thiết bị PCCC phù hợp với từng loại nhà ở cũng giúp bạn chọn đúng sản phẩm thay vì mua theo cảm tính. Mỗi kiểu nhà, mỗi diện tích sẽ phù hợp với loại bình và thiết bị khác nhau.
Diễn tập cùng các thành viên trong gia đình cũng là việc đáng làm nhưng thường bị bỏ qua. Hãy dành ít phút trò chuyện với người lớn tuổi và trẻ nhỏ trong nhà. Nói rõ nên đi đâu, làm gì nếu có sự cố, thay vì để mọi người tự phán đoán trong lúc hoảng loạn.
Bảo vệ giấy tờ và tài sản quan trọng
Ngoài an toàn tính mạng, nhiều gia đình còn lo lắng về giấy tờ, tiền mặt, hay tài sản có giá trị nếu chẳng may xảy ra hỏa hoạn. Đây cũng là câu hỏi mà chúng tôi nhận được khá thường xuyên từ khách hàng.
Một cách đơn giản là dùng két sắt chống cháy để lưu trữ những giấy tờ quan trọng như sổ đỏ, hợp đồng, hay tiền mặt dự phòng. Bài viết cách chọn két chống cháy để bảo vệ giấy tờ, tiền mặt nói khá kỹ về chủ đề này. Bạn có thể tham khảo thêm nếu đang cân nhắc trang bị cho gia đình mình.
Duy trì thói quen kiểm tra an toàn định kỳ
Sắm thiết bị một lần rồi để đó không giúp ích nhiều về lâu dài. Bình chữa cháy có hạn sử dụng. Pin đầu báo khói cũng cạn dần theo thời gian. Đây là những điều nhiều gia đình bỏ quên sau khi đã mua sắm đầy đủ.
Nên đặt lịch kiểm tra thiết bị an toàn khoảng vài tháng một lần, tương tự việc bảo dưỡng xe hay khám sức khỏe định kỳ. Chỉ mất vài phút để xem hạn trên bình chữa cháy, thử pin đầu báo khói, hay kiểm tra dây điện có dấu hiệu nứt vỡ hay không.
Thói quen nhỏ này giúp thiết bị luôn sẵn sàng hoạt động đúng lúc cần. Với các cơ sở kinh doanh, việc này còn liên quan đến quy định kiểm định theo định kỳ. Tốt nhất bạn nên đối chiếu thêm với văn bản quy định hiện hành hoặc đơn vị kiểm định tại địa phương để chắc chắn hơn.
Khi doanh nghiệp kinh doanh thiết bị an toàn cần kênh bán hàng trực tuyến
Không chỉ hộ gia đình, nhiều cơ sở kinh doanh thiết bị an toàn, PCCC cũng đang tìm cách mở rộng kênh bán hàng. Họ muốn tư vấn khách hàng trực tuyến chuyên nghiệp hơn thay vì chỉ bán tại cửa hàng.
Nếu đơn vị của bạn đang kinh doanh trong lĩnh vực này và muốn xây dựng kênh giới thiệu sản phẩm bài bản hơn, có thể tham khảo dịch vụ thiết kế website bán hàng MONA. Nhờ vậy khách hàng dễ tìm thấy và đặt mua thiết bị an toàn ngay khi cần gấp.
Chuẩn bị từ hôm nay để không bị động khi sự cố xảy ra
Quay lại câu chuyện của anh Tuấn ở đầu bài, điều đọng lại sau đêm chập điện đó là ý thức chuẩn bị kỹ hơn cho lần sau. Anh đã mua thêm một bình chữa cháy mini để trong bếp, đồng thời dạy cả nhà cách ngắt cầu dao điện an toàn.
Xử lý tình huống khẩn cấp trong đời sống không đòi hỏi kiến thức quá cao siêu. Nó chỉ cần bạn dành chút thời gian tìm hiểu trước, thay vì đợi đến lúc sự cố ập đến mới cuống cuồng tìm cách xoay xở. Hãy bắt đầu bằng việc kiểm tra lại thiết bị an toàn trong nhà. Đừng quên trò chuyện với gia đình về kế hoạch ứng phó ngay trong tuần này.
