
Tin tổng hợp an toàn đời sống mùa này thường nhắc đến một nguy cơ đầu tiên: chập điện trong nhà. Mỗi khi nắng nóng kéo dài, chúng tôi lại nhận được rất nhiều câu hỏi từ hộ gia đình về tình trạng ổ cắm ấm, aptomat nhảy liên tục hay dây dẫn có mùi lạ. Nguyên nhân không khó hiểu. Nhu cầu làm mát tăng vọt, điều hòa, quạt hơi nước và tủ lạnh cùng chạy nhiều giờ liền, trong khi hệ dây lắp từ nhiều năm trước vốn không được tính cho mức tải như thế.
Vì sao mùa nắng nóng dễ phát sinh sự cố điện trong nhà

Trong một đợt khảo sát tại vài khu chung cư cũ ở TP.HCM, đội ngũ chúng tôi ghi nhận điện tiêu thụ của có căn hộ tăng gần gấp đôi so với ngày thường. Khi dòng điện vượt ngưỡng chịu đựng của dây dẫn, nhiệt sinh ra tăng rất nhanh. Nếu thiết bị bảo vệ không kịp ngắt, khả năng chập cháy là điều khó tránh.
Áp lực này không chỉ dồn vào đường trục chính. Từng ổ cắm, từng mối nối đều đang gánh tình trạng quá tải. Có lần tụi em được gọi đến kiểm tra vì chủ nhà thấy ổ cắm sau tủ lạnh ấm bất thường. Khi tháo ra, lớp vỏ đã giòn, lõi đồng bị oxy hóa gần một nửa. May là phát hiện sớm. Vì vậy chúng tôi thường khuyên khách hàng kiểm tra toàn bộ hệ thống điện trước mùa hè, thay vì chờ sự cố rồi mới xử lý.
Những nguyên nhân âm thầm dẫn đến chập điện

Phần lớn các vụ chập điện chúng tôi từng xử lý không đến từ một lý do duy nhất. Thường là nhiều yếu tố nhỏ cộng dồn theo thời gian. Dây dẫn kém chất lượng, không rõ nguồn gốc là phổ biến nhất. Loại dây này có lõi đồng mỏng, khả năng chịu tải thấp hơn nhiều so với thông số công bố. Dùng một thời gian dưới nắng nóng, lớp cách điện dễ nứt và bong tróc. Chỉ cần một điểm hở chạm vào vật dẫn khác, tia lửa điện có thể xuất hiện bất cứ lúc nào.
Thói quen lơ là bảo trì cũng âm thầm tích tụ rủi ro. Bụi bám dày ở khe tản nhiệt của điều hòa hay tủ lạnh khiến máy chạy nặng hơn, nhiệt tỏa ra nhiều hơn. Khi kết hợp với ổ cắm lỏng lẻo, nguy cơ tăng lên đáng kể, và nhiều gia đình chỉ nhận ra khi đã muộn.
Có vài dấu hiệu cảnh báo sớm bạn nên để ý:
- Mùi khét nhẹ của nhựa cháy phát ra từ ổ cắm hoặc dây dẫn.
- Tiếng lách tách hay vo ve bất thường trong tủ điện.
- Đèn nhấp nháy mỗi lần bật thêm một thiết bị.
- Vỏ quạt hay điều hòa nóng ran khi chạm tay vào.
Gặp bất kỳ dấu hiệu nào ở trên, việc đầu tiên là ngắt cầu dao của khu vực đó. Sau đó mới gọi thợ kỹ thuật đến kiểm tra. Đừng tự đấu nối lại khi chưa xác định được nguyên nhân, vì làm vậy có thể biến sự cố nhỏ thành tai nạn nghiêm trọng.
Một sự cố nhỏ vẫn có thể để lại hậu quả lớn

Có một cửa hàng tạp hóa từng nhờ chúng tôi tư vấn sau vụ chập điện ở tủ đông. Chủ cửa hàng kể rằng khi thấy khói, họ loay hoay tìm cầu dao tổng gần một phút. Trong khoảng thời gian đó ngọn lửa đã lan sang giá hàng nhựa bên cạnh. Đó là bài học đắt giá về việc phải biết trước vị trí cầu dao.
Câu chuyện này không hiếm. Nhiều gia đình chưa từng xác định cầu dao tổng nằm ở đâu. Khi hoảng loạn, người ta dễ làm sai, chẳng hạn dùng nước tạt vào thiết bị điện đang cháy, khiến tình huống nguy hiểm thêm. Nếu muốn xem thêm các trường hợp thực tế tương tự, bạn có thể đọc các sự cố an toàn đời sống đã được chúng tôi điểm lại, kèm bài học phòng tránh cho từng tình huống.
Thiệt hại không dừng ở tài sản. Với gia đình có trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi, tốc độ thoát hiểm chậm khiến rủi ro về người tăng cao. Phòng ngừa vì thế luôn quan trọng hơn xử lý khi sự việc đã xảy ra.
Thói quen dùng điện an toàn nên duy trì mỗi ngày

Rủi ro giảm đáng kể nhờ vài thay đổi nhỏ trong sinh hoạt. Bạn không cần tắt điều hòa hay quạt, nhưng nên tránh chạy đồng thời máy giặt, bàn ủi và bình nóng lạnh vào lúc trưa nắng gắt, khi điều hòa thường đang chạy hết công suất.
Hãy kiểm tra hệ thống điện định kỳ, khoảng vài tháng một lần. Quan sát ổ cắm xem có lỏng lẻo, ố vàng hay cháy sém không. Thử ngắt aptomat tổng để chắc nó vẫn hoạt động tốt. Nếu dây dẫn nóng bất thường khi đang dùng, hãy ngắt điện và gọi thợ có chuyên môn, đừng tự chắp vá.
Đừng chủ quan với thiết bị ở chế độ chờ. Nhiều người tắt tivi bằng remote nhưng quên rút phích cắm. Mạch bên trong vẫn có nguồn, và khi có giông sét hay nắng gắt, linh kiện dễ bị đánh thủng gây chập âm thầm. Khi đi xa nhà nhiều ngày, bạn nên rút hẳn phích của những thiết bị không cần thiết.
Khi sự cố đã xảy ra, xử lý ban đầu quyết định nhiều điều
Dù cẩn thận đến đâu, có những lúc chập điện vẫn xảy ra bất ngờ. Lúc đó, kỹ năng xử lý ban đầu mới là yếu tố quyết định mức độ thiệt hại. Việc đầu tiên luôn là ngắt nguồn điện tổng của khu vực có sự cố. Tuyệt đối không dùng nước dập đám cháy liên quan đến thiết bị điện khi chưa ngắt nguồn, vì nước dẫn điện có thể khiến người xử lý bị giật.
Nếu trong nhà có sẵn bình chữa cháy, đây là lúc nó phát huy tác dụng. Chúng tôi luôn khuyên mọi người nắm rõ cách sử dụng bình chữa cháy đúng thao tác từ trước, vì trong lúc hoảng loạn gần như không ai còn đủ bình tĩnh để đọc hướng dẫn in trên vỏ bình.
Sau khi lửa được kiểm soát, đừng vội bật lại cầu dao để dùng điện như bình thường. Hãy để thợ điện kiểm tra toàn bộ hệ thống, xác định điểm chập và mức độ hư hại. Nếu đám cháy đã vượt tầm kiểm soát, việc gọi lực lượng cứu hỏa và sơ tán người trong nhà phải được đặt lên trước việc cố dập lửa bằng mọi giá.
Theo dõi tin tổng hợp an toàn đời sống để không bị động
Kiến thức phòng ngừa không phải học một lần là đủ. Thời tiết thay đổi, thiết bị điện mới liên tục xuất hiện, và khuyến cáo chuyên môn cũng được cập nhật thường xuyên. Đội ngũ chúng tôi theo dõi sát chuyên mục tin tổng hợp an toàn đời sống để nắm các cảnh báo về thời tiết cực đoan và những vụ việc thực tế đáng lưu ý.
Nếu bạn đang tìm hiểu thêm về thiết bị và giải pháp phòng cháy chữa cháy cho gia đình hay cơ sở kinh doanh, có thể tham khảo trang chủ PCCC Toàn Tiến Phát, nơi tổng hợp các bài viết chuyên môn của chúng tôi.
Lời kết
An toàn điện mùa nắng nóng không phải việc làm một lần rồi thôi. Nó đòi hỏi sự kiên trì với những việc nhỏ: kiểm tra dây dẫn, phân bổ thời gian dùng thiết bị, rút phích cắm khi không cần. Mỗi thói quen tưởng đơn giản ấy đều là một lớp bảo vệ cho ngôi nhà của bạn.
Không ai muốn nghĩ đến viễn cảnh xấu xảy ra với gia đình mình. Chính sự chuẩn bị âm thầm mới giúp bạn bình tĩnh xử lý khi cần. Hãy dành vài phút cuối tuần này để kiểm tra lại hệ thống điện trong nhà. Đó là khoản đầu tư nhỏ nhưng xứng đáng cho sự an toàn lâu dài của cả gia đình.

