Đội ngũ chúng tôi làm nghề tư vấn an toàn đời sống đã nhiều năm, và câu hỏi nghe nhiều nhất mỗi khi có người sắp đi dong van motorbike tours là: “Đi thế có nguy hiểm không?” Thẳng thắn mà nói, câu trả lời là có. Nhưng phần lớn rủi ro đều đoán trước được, miễn là bạn chuẩn bị đủ kỹ trước khi nổ máy. Bài này gom lại những điều chúng tôi đúc kết được từ nhiều chuyến đi và từ không ít cuộc trò chuyện với người thân của các bạn yêu phượt.
Chuyến đầu tiên thường khiến người ta choáng ngợp. Đèo cao, đường quanh co, thời tiết đổi nhanh như lật bàn tay. Nhưng khi nắm vài nguyên tắc cơ bản, hành trình ấy sẽ thú vị hơn nhiều và bớt đáng lo hơn. Điều quan trọng nhất không phải là tay lái giỏi đến đâu, mà là bạn có chuẩn bị đầu óc và đồ đạc đủ chắc hay không.
Chuẩn bị xong hành trang, nhà vẫn lo
Chúng tôi gặp chuyện này suốt. Bạn đã sắm đồ, tải bản đồ, thuê xe xong xuôi, vậy mà mẹ hoặc vợ vẫn hỏi đi có an toàn không. Điều đó hoàn toàn dễ hiểu. Người ở nhà không nhìn thấy những cung đèo bạn sẽ vượt qua, nên trong đầu họ chỉ toàn hình ảnh xấu nhất.
Đừng né câu hỏi ấy. Hãy kể rõ lịch trình, cung đường và giờ dự kiến tới từng điểm nghỉ đêm. Một tin nhắn buổi sáng và một tin buổi tối thường khiến người nhà yên tâm hơn bất kỳ lời trấn an nào. Chúng tôi thấy nhiều gia đình chỉ cần vậy là đủ.
Cách để gia đình yên tâm khi bạn lên Tây Bắc
Bạn nên để lại một bản lịch trình, viết tay hay gửi qua tin nhắn đều được. Ghi rõ tên nhà nghỉ, số điện thoại chủ nhà và ngày dự kiến về. Nếu giữa chừng đổi kế hoạch, hãy báo ngay. Đừng đợi đến khi họ bắt đầu lo rồi mới nhắn, vì lúc đó sự im lặng đã tự tạo ra áp lực không cần thiết. Chúng tôi từng chứng kiến một người bạn chỉ quên nhắn tin một buổi tối, và cả nhà đã gọi đi gọi lại suốt đêm.
An toàn khi đi đường đèo xa nhà
Đường đèo Tây Bắc đẹp thật, nhưng nguy hiểm thường nằm ở những đoạn bạn không để ý. Sương mù buổi sớm che khuất khúc cua. Một trận mưa có thể khiến đất đá sạt xuống mặt đường, và chỗ đó thường không có biển cảnh báo nào cả. Vì vậy, quan sát mặt đường lúc nào cũng quan trọng hơn ngắm cảnh.
Đèo dốc, sương mù và đường sạt sau mưa
Khi lên dốc dài, hãy giữ số thấp và đừng bóp phanh liên tục, vì phanh nóng sẽ mất ăn. Sau mưa, bạn phải đi chậm lại rất nhiều, nhất là ở những đoạn đất đỏ bóng nước. Trơn trượt là lỗi chúng tôi gặp nhiều nhất ở người mới. Có bạn quen đường thành phố nghĩ chỉ cần giữ tay ga đều là ổn. Nhưng trên đèo, cảm giác bám đường thay đổi từng mét, và phản xạ quen tay ở phố đôi khi lại đưa bạn vào thế nguy hiểm. Hãy coi mỗi khúc cua là một lần học lại từ đầu.
Nghỉ ngơi và giữ khoảng cách
Mỗi chặng khoảng hai tiếng nên dừng nghỉ mười đến mười lăm phút. Mệt làm phản xạ chậm đi, mà đường đèo thì không cho bạn cơ hội thứ hai. Đừng bám quá sát xe phía trước. Xe đó có thể phanh gấp ở một khúc cua mà bạn chưa kịp nhìn thấy, và khoảng cách vài chục mét lúc ấy chính là thứ cứu bạn.
Bộ đồ sơ cứu nhỏ nên mang theo
Vùng cao cách trạm y tế khá xa. Một túi sơ cứu nhỏ đi cùng bạn sẽ đáng giá hơn bạn tưởng.
- Băng gạc, băng keo y tế và thuốc sát trùng
- Thuốc say xe, vì đường đèo khiến nhiều người chóng mặt
- Thuốc đau bụng và gói oresol để bù nước khi đi nắng
- Đèn pin đeo đầu, để hai tay rảnh khi cần xử lý
Mỗi món đều có lý do của nó. Ví dụ, đèn pin đeo đầu nghe có vẻ thừa, nhưng khi trời tối mà phải thay lốp hay xem lại dây điện xe, bạn sẽ hiểu vì sao nó quan trọng.
Xử trí khi trầy xước nhẹ trên đường
Trầy xước nhỏ thì rửa bằng nước sạch, sát trùng rồi băng lại. Nếu vết thương dính đất, hãy rửa kỹ hơn, vì bụi vùng cao thường bẩn hơn bạn nghĩ. Đau kéo dài hoặc có dấu hiệu sưng đỏ thì nên dừng chuyến đi và đi khám, đừng cố chịu cho qua chuyện.
Cung đường Tây Bắc: Sapa, Mù Cang Chải, Hà Giang
Mỗi cung đường có một tính cách riêng. Sapa gần, đường tương đối tốt, hợp với người mới làm quen với xe đường dài. Mù Cang Chải đẹp về ruộng bậc thang, nhưng có vài đoạn đường xấu cần đi chậm. Hà Giang thì dài và đèo nhiều, đòi hỏi thể lực và kinh nghiệm hơn hẳn.
Hãy chọn theo thời gian rảnh và sức của mình, đừng chọn theo những bức ảnh đẹp trên mạng. Chúng tôi từng thấy người vì mê ảnh mà lao vào cung đường quá sức. Kết cục là mệt rã rời, chẳng còn tâm trí nào để ngắm cảnh.
Đi tự túc hay chọn tour có người dẫn
Đi tự túc cho bạn quyền chọn lịch trình và tốc độ. Đổi lại, bạn phải tự lo tất cả, từ tìm đường đến xử lý khi xe hỏng giữa đèo. Với người chưa từng đi đèo dài, đôi khi chỉ một sự cố nhỏ cũng đủ làm chuyến đi rối tung.
Nếu đây là lần đầu, bạn có thể cân nhắc một tour xe máy khám phá Tây Bắc. Có người dẫn đường quen cung sẽ an tâm hơn nhiều: họ biết chỗ nào nên nghỉ, chỗ nào cần đi chậm, và xử lý ra sao khi thời tiết đổi. Trước khi quyết định, bạn cũng nên đọc qua cẩm nang an toàn khi phượt cung đèo để biết những việc cần kiểm tra trước khi xuất phát.
Ngân sách thực tế cho 5 đến 7 ngày
Chi phí chuyến đi thường gồm thuê xe, xăng, ăn ở, quà và khoản dự phòng. Nhiều người quên mất khoản dự phòng, rồi đến lúc sửa xe hay đổi phòng mới thấy thiếu tiền. Chúng tôi khuyên bạn luôn để dư một phần, dù chuyến đi có thuận lợi đến đâu.
Thuê xe thì tùy loại xe và số ngày, nhưng nên hỏi kỹ về bảo hiểm và các khoản phí phát sinh trước khi ký. Xăng trên đường đèo tốn hơn đường bằng khá nhiều, nên đừng tính theo quãng đường trên bản đồ mà hãy cộng dư ra. Ăn ở ở vùng sâu ít lựa chọn, có nơi giá còn cao hơn thành phố. Cuối cùng, hãy để khoảng mười phần trăm ngân sách cho sửa xe và những tình huống bất ngờ.
Phòng cháy và an toàn nơi lưu trú vùng cao
Nhiều nhà nghỉ vùng cao làm bằng gỗ và còn dùng bếp củi. Trước khi nhận phòng, hãy nhìn quanh xem lối thoát hiểm ở đâu và cầu thang có chắc chắn không. Đây là thói quen nhỏ, nhưng đã giúp không ít người xoay sở kịp khi có chuyện bất ngờ.
Sạc điện thoại qua đêm cũng cần cẩn thận. Đừng cắm nhiều thiết bị vào một ổ, và đừng để pin sạc dự phòng gần nơi có lửa hay nguồn nhiệt. Bếp củi chỉ nên đốt ở khu vực thoáng gió và luôn có người trông chừng. Chúng tôi từng nghe kể về những đám cháy nhỏ khởi đầu từ một ổ điện quá tải trong phòng nghỉ, nên điều này đáng để tâm hơn người ta thường nghĩ.
Ba sai lầm hay gặp khi lên vùng cao
Đội ngũ thấy người mới thường mắc ba lỗi. Lỗi đầu tiên là mang quá nhiều đồ, khiến xe nặng và khó cân bằng trên đèo. Lỗi thứ hai là thiếu lớp giữ ấm, vì buổi tối trên đỉnh đèo lạnh hơn rất nhiều so với dưới chân núi. Lỗi thứ ba là không báo lịch trình cho người nhà.
Lỗi thứ ba nghe có vẻ đơn giản, nhưng lại nguy hiểm nhất. Khi có chuyện, nếu không ai biết bạn đang ở đâu thì cũng chẳng ai tìm được bạn.
Chia sẻ vị trí và bảo hiểm du lịch
Hãy bật chia sẻ vị trí với một hai người thân tin cậy. Mỗi ngày nhắn một tin báo mình vẫn ổn là đủ. Chia sẻ vị trí giúp người nhà biết bạn đang ở đâu khi mất liên lạc, và điều đó có giá trị hơn chúng ta tưởng.
Bảo hiểm du lịch nên mua trước khi đi, đừng đợi đến lúc có chuyện mới đi tìm. Đọc kỹ điều khoản về tai nạn xe máy, vì nhiều gói không chi trả cho người lái xe không có bằng phù hợp. Đây là phần nhiều người bỏ qua, và chỉ nhận ra khi đã quá muộn.
Câu hỏi thường gặp
Đi Tây Bắc bằng xe máy mùa nào dễ chịu nhất?
Mùa khô từ khoảng tháng mười đến tháng ba năm sau thường dễ đi nhất, vì ít mưa và đường ít trơn. Mùa lúa chín và mùa nước đổ cũng rất đẹp, nhưng bạn cần chuẩn bị kỹ hơn cho sương mù và mưa bất chợt.
Phụ nữ đi một mình có nên chạy xe máy không?
Hoàn toàn có thể, nếu bạn đã có kinh nghiệm đi đường dài và quen với đèo dốc. Với người mới, chúng tôi khuyên nên đi cùng nhóm hoặc chọn tour có người dẫn đường để có thêm người hỗ trợ khi cần.
Điện thoại mất sóng thì xử lý thế nào?
Trước khi đi, hãy tải bản đồ ngoại tuyến và lưu sẵn số điện thoại khẩn cấp. Khi mất sóng, dừng ở chỗ an toàn và đừng đi tiếp khi chưa rõ đường. Nếu đi cùng nhóm, hãy thống nhất điểm tập hợp từ trước để không bị lạc nhau.
