
Kiến thức cơ bản về PCCC là thứ ai cũng nghĩ mình nên biết, nhưng lại thường bị xếp xuống cuối danh sách việc cần lo. Trong quá trình tư vấn cho các hộ gia đình và chủ cơ sở kinh doanh, đội ngũ chúng tôi gặp đi gặp lại một suy nghĩ quen thuộc: cháy nổ là chuyện của nhà khác. Chính sự chủ quan đó khiến nhiều người lúng túng khi sự cố thật sự xảy ra. Bài viết này chia sẻ những điều nền tảng nhất, để bạn có thể chủ động hơn trong chính căn nhà của mình.
Vì sao kiến thức cơ bản về PCCC thường bị bỏ qua?

Sự chủ quan này hiếm khi xuất phát từ thái độ xấu. Phần lớn đến từ việc thiếu thông tin và chưa có thói quen kiểm tra định kỳ. Mọi người thường nghĩ rằng phải là kỹ sư hay người trong nghề mới cần hiểu về chuyện này. Thực tế không phải vậy. Chỉ cần nắm vài điều cơ bản, bạn đã loại bỏ được phần lớn những sai lầm có thể dẫn đến hậu quả đáng tiếc.
Đến khi sự cố thật sự xảy ra, nhiều người mới nhận ra mình không biết bình chữa cháy đang nằm ở đâu. Họ cũng không rõ nên làm gì trong vài chục giây đầu tiên. Khoảng thời gian ngắn ấy lại là lúc quyết định nhiều nhất. Một đám cháy nhỏ có thể được dập tắt dễ dàng nếu xử lý đúng cách, nhưng cũng có thể lan rộng chỉ vì vài phút lúng túng.
Một tình huống đội ngũ gặp khá thường xuyên là chập điện ở bảng điện hoặc ổ cắm quá tải. Có người theo phản xạ lấy nước tạt vào để dập lửa. Với đám cháy liên quan đến điện, cách làm này không những vô ích mà còn có thể gây giật điện rất nguy hiểm. Vì vậy, điều đầu tiên cần nhớ là ngắt nguồn điện trước khi xử lý. Nguyên tắc đơn giản này giúp bạn loại bỏ được phần lớn rủi ro.
Những kiến thức PCCC cơ bản bạn cần nắm

Nguyên nhân cháy nổ thường gặp trong nhà và cơ sở kinh doanh
Khi đi kiểm tra thực tế, chúng tôi nhận thấy phần lớn sự cố bắt nguồn từ vài nguyên nhân quen thuộc. Dây dẫn điện đã cũ, lớp cách điện xuống cấp nên dễ phát nhiệt khi tải tăng. Ổ cắm bị cắm quá nhiều thiết bị công suất lớn cùng lúc, như điều hòa, bình nóng lạnh và bếp từ, cũng là nguồn rủi ro đáng kể. Nhiều nhà chỉ có một ổ cắm đa năng dùng cho cả khu vực, và chính điều đó làm tải điện dồn về một điểm.
Khu vực bếp nấu cần được chú ý riêng. Rò rỉ gas có thể xảy ra khi van hoặc dây dẫn khí không được kiểm tra thường xuyên. Chỉ cần một tia lửa nhỏ là đủ để sự việc trở nên nghiêm trọng, nhất là khi không khí trong bếp đã tích tụ khí gas.
Hiểu các nguyên nhân này giúp bạn chủ động hơn. Bạn có thể bắt đầu bằng việc quan sát xem ổ cắm có nóng bất thường không, dây điện có bị giòn hay nứt vỏ không, và có mùi khét lạ nào xuất hiện trong nhà không. Đó đều là những dấu hiệu cần để ý sớm.
Các bước xử lý ban đầu khi phát hiện cháy
Khi phát hiện đám cháy, điều đầu tiên là giữ bình tĩnh. Nếu có thể làm an toàn, hãy ngắt nguồn điện của khu vực liên quan bằng aptomat. Sau đó, thông báo cho những người xung quanh để cùng phối hợp, tránh tình trạng mỗi người một cách, vừa mất thời gian vừa dễ gây nguy hiểm.
Với đám cháy còn nhỏ, bạn có thể dùng bình chữa cháy phù hợp để dập lửa. Hãy tiếp cận từ phía gần lối thoát và luôn giữ đường rút lui phía sau mình. Nếu lửa lan nhanh hoặc khói dày đặc, ưu tiên hàng đầu là sơ tán mọi người và gọi lực lượng cứu hỏa. Đừng cố giữ tài sản khi tính mạng đang bị đe dọa.
Bạn cũng nên tìm hiểu trước loại bình nào phù hợp với từng nguồn cháy. Tham khảo các loại bình chữa cháy đạt tiêu chuẩn PCCC sẽ giúp bạn chọn đúng ngay từ đầu, tránh tình trạng dùng nhầm bình khiến đám cháy trở nên nguy hiểm hơn.
Thiết bị chữa cháy tối thiểu nên có
Theo kinh nghiệm của đội ngũ, mỗi gia đình nên có ít nhất một bình chữa cháy đặt ở vị trí dễ lấy, thường là gần lối ra vào hoặc khu vực bếp. Cửa hàng nhỏ và văn phòng có thể cần nhiều hơn, tùy diện tích và số người sử dụng.
Quan trọng hơn cả là mọi người trong nhà đều biết bình nằm ở đâu và cách rút chốt an toàn khi cần. Một bình được cất kỹ trong góc tủ mà không ai nhớ chỗ thì gần như vô dụng khi cần dùng gấp.
Bạn cũng nên kiểm tra kim chỉ thị áp suất và hạn sử dụng định kỳ. Một bình không còn đủ áp suất sẽ không phát huy tác dụng đúng lúc cần thiết. Hãy ghi lại ngày kiểm tra gần nhất để tiện theo dõi.
Nâng cao ý thức phòng cháy trong đời sống hằng ngày

Kiểm tra định kỳ hệ thống điện và vật dụng dễ cháy
Chúng tôi khuyên bạn dành khoảng một buổi mỗi vài tháng để rà soát lại hệ thống điện trong nhà. Hãy để ý các ổ cắm đa năng, dây nối dài và thiết bị sạc pin đã dùng lâu năm. Những thứ này thường bị bỏ quên, nhưng lại là nơi phát sinh sự cố khá phổ biến. Nếu thấy vỏ bọc bị phồng, nứt hoặc có vết cháy xém, bạn nên thay mới ngay thay vì tiếp tục sử dụng.
Vật dụng dễ bắt lửa như rèm vải, chăn gối hay thùng carton xếp gần nguồn nhiệt cũng nên được dọn đi. Việc này nghe đơn giản nhưng giúp giảm đáng kể nguy cơ lửa lan nhanh khi có chuyện xảy ra. Đặc biệt là khu vực quanh bếp và bình nóng lạnh.
Làm đều đặn những việc nhỏ như vậy sẽ giúp bạn phát hiện sớm dấu hiệu bất thường, trước khi chúng trở thành nguy cơ thực sự.
Khi nào nên nhờ đơn vị tư vấn PCCC hỗ trợ
Với nhà xưởng, quán ăn hay cơ sở có đông người qua lại, việc tự kiểm tra là chưa đủ. Quy mô càng lớn thì càng có nhiều yêu cầu về hệ thống và hồ sơ cần đáp ứng.
Lúc này, bạn nên tham khảo ý kiến của đơn vị tư vấn PCCC có chuyên môn để được hướng dẫn về quy định và tiêu chuẩn cần tuân thủ. Lưu ý rằng quy định có thể thay đổi, vì vậy bạn nên đối chiếu với văn bản hiện hành hoặc hỏi trực tiếp cơ quan chức năng. Bạn cũng có thể đọc thêm giới thiệu về PCCC Toàn Diện để hiểu rõ phạm vi dịch vụ tư vấn hiện có.
Ngoài ra, nếu cơ sở của bạn đang cần đào tạo nhân sự, bạn có thể tham khảo thêm kiến thức cơ bản về PCCC cho nhân viên mới. Đây là cách tốt để cả đội cùng nắm một nền tảng chung.
Kết luận

Nắm vững kiến thức cơ bản về PCCC không đòi hỏi bạn phải trở thành chuyên gia. Chỉ cần hiểu nguyên nhân thường gặp, biết cách xử lý ban đầu và có sẵn thiết bị phù hợp, bạn đã bảo vệ gia đình và tài sản tốt hơn rất nhiều. Điều quan trọng là bắt tay vào làm, dù chỉ là những việc nhỏ.
Đội ngũ chúng tôi cũng hay khuyên các gia đình nên trò chuyện ngắn với cả nhà, đặc biệt là trẻ nhỏ và người lớn tuổi, về vị trí bình chữa cháy và lối thoát hiểm gần nhất. Một buổi nói chuyện mười phút đôi khi có giá trị hơn nhiều so với việc kiến thức chỉ nằm trong đầu một người.

