
Bình bột là một trong những loại bình được gia đình và cơ sở nhỏ trang bị nhiều nhất, nhưng không phải lúc nào cũng là lựa chọn đúng. Đội ngũ chúng tôi từng gặp không ít tình huống thực tế, chẳng hạn một khách hàng bị cháy thùng rác ngay sát cửa bếp, chủ nhà cầm bình bột lên nhưng lúng túng không biết nên phun vào đâu trước. Vì vậy, bài viết này sẽ giúp bạn hiểu bình chữa cháy bột dùng chữa đám cháy nào, khi nào thì nên dùng và khi nào thì không.
Bình bột dùng chữa đám cháy nào?

Nói ngắn gọn, bình bột ABC hoặc BC xử lý tốt nhiều nhóm đám cháy quen thuộc trong sinh hoạt. Với chất rắn thông thường như giấy, gỗ, vải, nhựa, đó là đám cháy loại A. Lớp bột khô phủ kín bề mặt cháy, cắt oxy và làm lửa tắt dần.
Với chất lỏng dễ cháy như xăng, dầu hay sơn thuộc loại B, bình bột cũng khống chế hiệu quả. Khí gas và khí thiên nhiên thuộc loại C cũng nằm trong phạm vi xử lý của bình bột, nhưng cần lưu ý một bước quan trọng mà chúng tôi sẽ nhắc lại ở phần sau.
Ngược lại, bình bột không phù hợp với dầu ăn nóng trong chảo. Với thiết bị điện, bạn cần cắt nguồn trước khi phun, sau đó mới xử lý đám cháy.
Hiểu phân loại đám cháy để chọn đúng bình

Trước khi cầm bình lên, bạn cần xác định đám cháy đang thuộc nhóm nào. Mỗi loại lửa được nuôi bởi một chất khác nhau, nên cần chất dập khác nhau. Nắm được điều này, bạn sẽ bớt lúng túng khi đứng trước đám cháy thực sự.
- Loại A: gỗ, giấy, vải, nhựa, rác sinh hoạt
- Loại B: xăng, dầu, sơn, dung môi
- Loại C: khí gas, khí thiên nhiên
- Loại E: thiết bị điện đang có điện
Bạn không cần thuộc lòng tất cả, nhưng nên nhớ nhóm A và B là hai nhóm bình bột xử lý tốt nhất trong sinh hoạt hằng ngày. Khi gặp lửa từ thiết bị điện, bước đầu tiên luôn là ngắt cầu dao hoặc rút phích cắm nếu còn an toàn để làm.
Những tình huống trong nhà nên dùng bình bột

Trong nhà, đám cháy hay gặp nhất là thùng rác, sofa hoặc rèm cửa ở phòng khách. Đây đều thuộc loại A, và bình bột xử lý khá hiệu quả. Rút chốt, phun đúng gốc lửa, đám cháy nhỏ thường được khống chế nhanh.
Gara hoặc góc để xe máy nguy hiểm hơn nhiều. Nếu có can xăng đặt gần xe, lửa lan rất nhanh và khói độc tăng lên từng giây. Bình bột có thể dập loại B ở đây, nhưng nếu ngọn lửa đã lớn, bạn nên ưu tiên thoát ra ngoài và gọi cứu hỏa.
Rò gas trong bếp đã bén lửa là tình huống cần đặc biệt cẩn thận. Hãy khóa van gas trước khi phun bột. Nếu không khóa, khí vẫn thoát ra và có thể bùng cháy lại ngay sau khi bột phủ xuống. Đây là bước nhiều người quên, và chính sự quên đó khiến đám cháy kéo dài.
Ưu điểm và hạn chế cần biết
Bình bột dập lửa nhanh, dùng được cho nhiều loại đám cháy và giá thành hợp lý. Với nhà ở, đây thường là lựa chọn đầu tiên của đa số gia đình. Bạn có thể tìm hiểu thêm về MONA Cloud nếu quan tâm đến các giải pháp quản lý hệ thống an toàn cho doanh nghiệp.
Hạn chế lớn nhất là bột để lại cặn. Lớp bột có thể ăn mòn kim loại và làm hỏng thiết bị điện tử nếu không vệ sinh kịp thời. Sau khi dập lửa, hãy lau dọn kỹ bề mặt và linh kiện xung quanh.
So với bình CO2, bình bột nặng hơn nhưng dập lửa mạnh hơn trên diện tích rộng. Bình CO2 sạch hơn nên phù hợp với phòng máy chủ hay tủ điện. Còn bình foam hợp với đám cháy xăng dầu quy mô lớn hơn nhu cầu của hộ gia đình. Tùy không gian bạn đang có, việc so sánh này sẽ giúp bạn chọn đúng.
Bảng tra nhanh theo loại đám cháy

Bảng dưới đây là hướng dẫn chung để bạn tra cứu nhanh. Mỗi nhà sản xuất có thể ghi nhãn khác nhau, nên hãy đọc kỹ thông tin in trên thân bình trước khi sử dụng.
| Loại đám cháy | Ví dụ vật liệu | Dùng bình bột? |
|---|---|---|
| Loại A | Gỗ, giấy, vải, nhựa | Có |
| Loại B | Xăng, dầu, sơn | Có |
| Loại C | Khí gas, khí thiên nhiên | Có, khóa van trước |
| Loại E | Thiết bị điện đang có điện | Chỉ khi đã cắt nguồn |
| Loại F | Dầu ăn trong chảo nóng | Không nên |
Nếu vẫn chưa chắc, bạn nên hỏi trực tiếp người bán hoặc đơn vị chuyên về PCCC trước khi mua. Tham khảo thêm các loại bình chữa cháy đạt tiêu chuẩn PCCC sẽ giúp bạn so sánh rõ hơn trước khi quyết định.
Cách dùng bình bột đúng khi có cháy

Khi cháy xảy ra, việc đầu tiên là gọi cứu hỏa nếu đám cháy đã lan rộng. Chỉ khi đám cháy còn nhỏ và bạn có đường thoát lui, mới nên dùng bình để dập ban đầu.
Rút chốt an toàn, đứng cách đám cháy khoảng 2 đến 3 mét và đứng theo chiều gió để bột không tạt ngược vào mặt. Bóp cò, quét đều vào gốc lửa theo hình zích zắc. Đừng phun vào giữa ngọn lửa, hãy nhắm vào chân lửa, nơi chất cháy tiếp xúc với nền. Nếu sau vài giây lửa không giảm, hãy thoát ra ngoài ngay, vì hít khói nguy hiểm không kém gì ngọn lửa.
Sai lầm thường gặp khi dùng bình bột

Sai lầm phổ biến nhất là phun thẳng vào chảo dầu đang nóng. Dầu nóng gặp bột có thể bắn tung tóe và bùng cháy mạnh hơn lúc đầu. Chúng tôi từng thấy có người đứng quá gần nên bị bột bắn vào mắt.
Nhiều người dùng bình bột cho tivi hay máy tính đang cắm điện mà không cắt nguồn. Điện vẫn chạy, nguy cơ giật và cháy lại rất cao, nên bước cắt điện luôn phải đi trước.
Cuối cùng là bỏ quên việc kiểm tra định kỳ. Bình để lâu không xem áp suất có thể không phun được khi thật sự cần, và khi đó thì đã quá muộn.
Bảo quản và kiểm tra bình bột trong gia đình

Đặt bình ở vị trí dễ lấy, gần lối thoát hiểm, tránh ánh nắng trực tiếp và nơi ẩm ướt. Bình để trong góc tối và ẩm lâu ngày dễ hỏng van, làm giảm khả năng phun khi có sự cố.
Hàng tháng, bạn nên nhìn kim áp suất xem còn nằm trong vùng xanh hay không. Tem bảo dưỡng cũng cần kiểm tra theo khuyến cáo của nhà sản xuất và quy định hiện hành. Khi bình đã sử dụng hoặc quá hạn, hãy thay mới. Không nên tự nạp lại nếu không có đơn vị chuyên môn, vì nạp sai áp suất có thể gây nguy hiểm. Bạn cũng có thể đọc thêm về hạn sử dụng bình chữa cháy để biết cách kiểm tra đúng.
Câu hỏi thường gặp
Bình chữa cháy bột có dùng được cho đám cháy do điện không?
Được, nhưng bạn phải cắt nguồn điện trước. Khi điện còn chạy, bột có thể làm hỏng thiết bị và không an toàn cho người dùng. Nếu không cắt được nguồn, hãy ưu tiên loại bình phù hợp với điện.
Bình bột có dập được dầu ăn cháy trong chảo không?
Không nên. Dầu ăn thuộc loại F, bình bột không được thiết kế cho loại này. Cách an toàn hơn là tắt bếp, đậy nắp chảo hoặc dùng chăn ướt phủ lên.
Sau khi dùng bình bột có cần vệ sinh gì không?
Có. Bạn nên lau sạch lớp bột bám trên đồ điện, kim loại và bề mặt sinh hoạt, vì bột ăn mòn nếu để lâu ngày.
Nên chọn bình bột ABC hay BC cho nhà ở?
Với nhà ở, bình ABC thường phù hợp hơn vì dùng được cho rác, vải và gỗ. Bình BC phù hợp hơn cho gara hoặc cửa hàng xăng dầu nhỏ. Bạn nên đọc nhãn trước khi mua để chọn đúng loại.

